De slachtofferrol
Er zijn momenten geweest waarop ik bijna wanhopig dacht: “Waarom nou ík weer?”
Niet dramatisch hoor, maar meer als een soort zucht. Het oude bekende, machteloze gevoel …….
We noemen dat “de slachtofferrol”, maar eigenlijk is het een woord dat de lading helemaal niet dekt. Het klinkt alsof iemand zielig doet of ‘geen ruggegraat heeft’. Terwijl in werkelijkheid iets heel anders gebeurt. In dat moment, waarin je wereld heel even te groot wordt en jij heel even te klein voelt, probeert je hele systeem simpelweg te beschermen. Het laat je even rusten, even niks hoeven, even de boel laten. Niet omdat je zwak bent, maar omdat je lichaam en geest misschien al wel al duizend keer eerder hebben gevoeld hoe overweldigend het leven kan zijn.
De slachtofferrol is geen karaktertrek. Het is een signaal. Een teken dat er iets in je systeem zegt: “Ho, wacht even… dit is te veel.”
Het is het bewijs dat je hele lichaam nog steeds probeert te doen wat het toen moest doen: jou heel houden. En als je het op die manier ziet, valt er ineens iets van je schouders. Je realiseert je dat er niets mis is met jou. Dat je niet faalt. Dat je gewoon een mens bent die ooit machte-loos was en nu soms even in die oude emotie zakt omdat je zenuwstelsel denkt dat het nog steeds nodig is.
En het mooie is: het moment dat je dit doorhebt, verandert de hele beleving. Het wordt minder een kelder waar je invalt en meer een deur waar je bewust doorheen stapt. Het voelt nog steeds zwaar, maar ergens in je buik brandt een klein vuurtje dat zegt: “Wacht eens even… dit herken ik. En ik heb inmiddels gereedschap.”
Ik lach er soms zelfs een beetje om. Dan denk ik: “Oh ja hoor, daar zit ze weer mijn innerlijke drama-koningin op de bank. Zal ik je even een kop thee brengen, Krans, of sta je zo weer op?”
En precies dat kleine stukje humor maakt het lichter, vriendelijker, menselijker. Want het gaat niet om strijd. Het gaat om erkenning. De waarheid is: niemand blijft vrijwillig in de slachtofferrol. Het is niet lekker wonen daar. Maar als je het herkent zonder oordeel, zonder schaamte, zonder dat strenge vingertje dat we zo goed hebben leren kennen, dan gebeurt er iets moois. Er ontstaat ruimte.
En er komt echt wel weer een moment waarop je vanzelf weer rechtop komt. Dat is geen overwinning. Dat is volwassen heling en wat liever zijn voor jezelf. Het vermogen om jezelf te zien, te begrijpen, en ondanks of dankzij alles, opnieuw te kiezen.
